چرا بعضی گیاهان در یک خاک رشد میکنند و در خاک دیگر نه؟
حتماً برای شما هم پیش آمده که یک گیاه در یک خاک بهخوبی رشد میکند، اما همان گیاه در خاکی دیگر ضعیف میشود یا از بین میرود. این تفاوت تصادفی نیست؛ بلکه به ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک مربوط میشود. در این مقاله از شهر گیاه بررسی میکنیم چرا همه گیاهان در هر خاکی رشد نمیکنند و چه عواملی در این تفاوت نقش دارند.
تفاوت در بافت خاک
بافت خاک (نسبت ماسه، سیلت و رس) نقش مهمی در رشد گیاه دارد.
- خاک شنی: زهکشی بالا، نگهداری کم آب
- خاک رسی: نگهداری زیاد آب، تهویه ضعیف
- خاک لومی: متعادل و مناسب بیشتر گیاهان
برخی گیاهان مثل کاکتوسها خاک شنی را ترجیح میدهند، در حالی که گیاهانی مانند برنج در خاکهای سنگین و رسی بهتر رشد میکنند.
pH خاک و سازگاری گیاه
pH خاک میزان اسیدی یا قلیایی بودن خاک را مشخص میکند و تأثیر مستقیمی بر جذب مواد غذایی دارد.
- خاک اسیدی: مناسب آزاله، کاملیا، بنفشه آفریقایی
- خاک خنثی تا کمی قلیایی: مناسب بیشتر گیاهان زینتی و سبزیها
اگر pH خاک با نیاز گیاه سازگار نباشد، حتی خاک غنی هم باعث رشد مناسب نمیشود.
میزان مواد آلی و عناصر غذایی
خاکهای غنی از مواد آلی و عناصر غذایی مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم معمولاً حاصلخیزتر هستند.
گیاهان پررشد و گلده به خاک غنی نیاز دارند، در حالی که برخی گیاهان مقاوم در خاکهای فقیر هم زنده میمانند.
زهکشی و تهویه خاک
ریشهها برای تنفس به اکسیژن نیاز دارند.
- زهکشی ضعیف → پوسیدگی ریشه
- زهکشی مناسب → رشد سالم گیاه
به همین دلیل گیاهان آپارتمانی در خاکهای سبک و دارای پرلیت بهتر رشد میکنند.
شوری و املاح خاک
وجود املاح زیاد در خاک میتواند مانع جذب آب توسط ریشه شود.
- خاک شور → رشد ضعیف یا توقف رشد
- گیاهان حساس به شوری: بیشتر گیاهان زینتی
- گیاهان مقاوم به شوری: برخی گیاهان بومی و بیابانی
فعالیت زیستی خاک
خاک زنده است! وجود میکروارگانیسمها و قارچهای مفید باعث:
- افزایش جذب مواد غذایی
- تقویت ریشه
- افزایش مقاومت گیاه
خاکهای فقیر از نظر زیستی معمولاً برای رشد گیاهان نامناسباند.
سازگاری ژنتیکی گیاه با خاک
هر گیاه طی هزاران سال با شرایط خاکی خاصی سازگار شده است. به همین دلیل گیاهان بومی هر منطقه معمولاً در خاک همان منطقه بهترین رشد را دارند.
چگونه خاک را برای گیاه مناسب کنیم؟
- افزودن کمپوست برای افزایش مواد آلی
- اصلاح بافت خاک با شن یا پرلیت
- تنظیم pH خاک
- انتخاب گیاه متناسب با نوع خاک
همیشه تطبیق گیاه با خاک آسانتر از تغییر کامل خاک است.
جمعبندی
اینکه چرا بعضی گیاهان در یک خاک رشد میکنند و در خاک دیگر نه، به مجموعهای از عوامل مثل بافت خاک، pH، مواد آلی، زهکشی، شوری و فعالیت زیستی خاک بستگی دارد. شناخت این عوامل به شما کمک میکند گیاه مناسب خاک خود را انتخاب کنید یا خاک را برای گیاه دلخواه اصلاح نمایید.
توئیتر
فیس بوک
لینکدین
اینستاگرام
یوتیوب
