تفاوت خاک سالم و خاک مرده از دیدگاه خاک شناسی

خاک پایه‌ای‌ترین منبع زندگی گیاهان و موجودات زنده روی زمین است. اما همه خاک‌ها یکسان نیستند. خاک سالم با خاک مرده از نظر ترکیب شیمیایی، ساختار، فعالیت میکروبی و توانایی حمایت از زندگی تفاوت‌های اساسی دارند. در این مقاله از شهر گیاه، این تفاوت‌ها را از دیدگاه علم خاک‌شناسی بررسی می‌کنیم.

خاک سالم چیست؟

خاک سالم به خاکی گفته می‌شود که:

  - فعالیت میکروبی و زیستی بالایی دارد

  - دارای مواد آلی کافی و عناصر غذایی مورد نیاز گیاه است

  - ساختار مناسب و تهویه خوب برای ریشه فراهم می‌کند

  -pH مناسب برای جذب مواد غذایی دارد

  - توانایی نگهداری آب و زهکشی متعادل دارد

ویژگی‌های خاک سالم:

 1. رنگ تیره ناشی از وجود مواد آلی و کمپوست

 2. بوی خاک طبیعی و خوشایند

 3. حضور میانگین بالای میکروارگانیسم‌ها

 4. خاک سبک، نرم و قابل نفوذ برای ریشه

خاک سالم محیطی مناسب برای رشد گیاهان و افزایش حاصلخیزی طولانی‌مدت است.

خاک مرده چیست؟

خاک مرده به خاکی گفته می‌شود که زندگی میکروبی و فعالیت زیستی آن کاهش یافته یا از بین رفته است. خاک مرده معمولاً فاقد مواد آلی کافی، مغذی و ساختار مناسب است.

ویژگی‌های خاک مرده:

  1- رنگ روشن یا خاکستری به دلیل کمبود مواد آلی

  2- بوی نامطبوع یا خاک مرده و خشک

  3- تراکم بالا و تهویه کم، که رشد ریشه را محدود می‌کند

  4- فقدان فعالیت میکروبی و قارچ‌های مفید

  5- ذخیره آب پایین و زهکشی ضعیف

خاک مرده برای گیاهان محیطی نامساعد ایجاد می‌کند و رشد ضعیف، زردی برگ‌ها و پوسیدگی ریشه را به دنبال دارد.

تفاوت‌های اصلی خاک سالم و خاک مرده

چگونه خاک مرده را به خاک سالم تبدیل کنیم؟

  1.افزودن مواد آلی

  کمپوست، ورمی‌کمپوست، خاک برگ و کود دامی پوسیده

2.تثبیت فعالیت میکروبی

  استفاده از باکتری‌ها و قارچ‌های مفید (میکروارگانیسم‌های خاک)

 3. بهبود ساختار خاک

  اضافه کردن پرلیت، ماسه یا کوکوپیت برای تهویه و زهکشی

 4.تنظیم pH خاک

  استفاده از آهک برای خاک اسیدی و سولفات برای خاک قلیایی

5.اجتناب از کودهای شیمیایی بیش از حد

  کودهای شیمیایی قوی می‌توانند خاک را “مرده” کنند

جمع‌بندی

خاک سالم اکوسیستمی زنده است که میکروارگانیسم‌ها، مواد مغذی و ساختار مناسب آن را برای رشد گیاهان فراهم می‌کنند، در حالی که خاک مرده فاقد این ویژگی‌ها است. تبدیل خاک مرده به خاک سالم با افزودن مواد آلی، اصلاح pH و تقویت فعالیت میکروبی امکان‌پذیر است.

خاک سالم = زندگی، رشد و شادابی گیاه
خاک مرده = رشد ضعیف و کاهش حاصلخیزی